Od 3 września 2026 r. każdy, kto po raz pierwszy zdobywa prawo jazdy kategorii B, wchodzi w okres próbny. Nie jest to formalność na papierze: przez dwa lata obowiązuje zero alkoholu, po 12 punktach karnych trzeba zaliczyć płatne szkolenie, a 20 punktów w pierwszym roku kończy się cofnięciem uprawnień. Okres próbny dla nowych kierowców zapisano w ustawie już w 2013 r., ale przez trzynaście lat nie wszedł w życie. Teraz obowiązuje w nowej wersji, bez limitów prędkości i bez zielonego listka, za to z realnymi konsekwencjami.
Od kiedy i kogo dotyczy okres próbny dla nowych kierowców
Podstawą jest ustawa z 17 października 2025 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1676). Ustawę ogłoszono 2 grudnia 2025 r., a przepisy o okresie próbnym wchodzą w życie po upływie dziewięciu miesięcy od ogłoszenia. Termin liczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada dniu ogłoszenia, czyli 2 września, więc nowe zasady działają od 3 września 2026 r. Tę datę potwierdził w lutym rzecznik Ministerstwa Infrastruktury. Część serwisów pisze o 4 września, bo tego dnia weszło w życie rozporządzenie wykonawcze o szkoleniu po 12 punktach (Dz.U. 2026 poz. 1118). Sam okres próbny biegnie od 3 września.
Okres próbny obejmuje osobę, która po raz pierwszy uzyskała prawo jazdy kategorii B. Nie ma znaczenia wiek: dotyczy zarówno osiemnastolatka, jak i czterdziestolatka, który dopiero teraz zdał egzamin. Liczy się od dnia wydania dokumentu, a przy tymczasowym elektronicznym prawie jazdy od dnia zdania egzaminu praktycznego. Ustawa nie zawiera przepisu, który obejmowałby okresem próbnym osoby, które zdobyły uprawnienia przed 3 września. Ministerstwo mówiło o tym wprost jeszcze zimą: kto dostał prawo jazdy między marcem a sierpniem, jeździ na dotychczasowych zasadach.
Ile trwa i kiedy się wydłuża
Dla osoby pełnoletniej okres próbny trwa 2 lata. Dla kierowcy, który zdał egzamin w wieku 17 lat, trwa 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 20 lat. Ta druga grupa to nowość z marca 2026 r., kiedy weszła w życie możliwość zdobycia kategorii B rok wcześniej niż dotąd. Kto rozważa tę ścieżkę, powinien wcześniej sprawdzić, jak w praktyce wygląda prawo jazdy od 17 lat, bo obostrzeń jest więcej niż samych trzech lat próby.
Okres próbny może się wydłużyć. Jeżeli kierowca popełni w nim dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, starosta wydaje decyzję o przedłużeniu o kolejne 2 lata. Gdy choć jedno z rozstrzygnięć zapadnie już po zakończeniu okresu próbnego, starosta nakłada uzupełniający okres próbny, również dwuletni. W praktyce oznacza to, że dwa mandaty za typowe wykroczenia, np. nieustąpienie pierwszeństwa i wyprzedzanie w niedozwolonym miejscu, potrafią zamienić dwa lata próby w cztery.
Zero promila i zakaz pracy za kierownicą
Najbardziej odczuwalna zasada to alkohol. W okresie próbnym kierującemu zabrania się jazdy przy stężeniu wyższym niż 0,0 promila we krwi lub 0,0 mg w litrze wydychanego powietrza. Ustawa dopisuje też 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu. Dla pozostałych kierowców granica pozostaje na poziomie 0,2 promila. Różnica wydaje się niewielka, ale w praktyce oznacza, że nowy kierowca nie może wsiąść za kierownicę rano po wieczornej imprezie, jeśli alkomat pokazuje cokolwiek powyżej zera.
Osobny pakiet ograniczeń dotyczy kierowców, którzy nie ukończyli 18 lat. Do osiemnastych urodzin nie wolno im przewozić osoby niepełnoletniej bez obecności dorosłego pasażera spełniającego wymagania z ustawy, wykonywać transportu drogowego rzeczy ani przewozić osób taksówką lub jako przewóz okazjonalny. Kto myślał o dorobieniu za kierownicą zaraz po egzaminie, powinien przeczytać, jak wygląda praca jako kierowca aplikacji taxi, bo przed osiemnastką ta droga jest po prostu zamknięta.
12 punktów: szkolenie za 500 zł w 12 miesięcy
Nowy art. 91 ustawy o kierujących pojazdami wprowadza próg, którego wcześniej nie było. Kierowca, który w okresie próbnym przekroczy 12 punktów karnych, musi ukończyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Termin: 12 miesięcy od dnia naruszenia, które spowodowało przekroczenie progu. Jeśli prawomocne rozstrzygnięcie zapadło późno, po ponad dziewięciu miesiącach od wykroczenia, szkolenie trzeba zaliczyć w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia.
Informację o przekroczeniu 12 punktów centralna ewidencja kierowców przekazuje staroście i jednocześnie kierowcy w aplikacji mObywatel. Starosta wysyła następnie wezwanie do odbycia szkolenia. Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 sierpnia 2026 r. w sprawie praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym (Dz.U. 2026 poz. 1118), obowiązujące od 4 września: zajęcia trwają około godziny, odbywają się w ośrodku doskonalenia techniki jazdy, obejmują hamowanie awaryjne i wyprowadzanie auta z poślizgu na płycie, a opłata wynosi 500 zł i pokrywa ją sam kierowca.
| Zdarzenie w okresie próbnym | Konsekwencja | Podstawa |
|---|---|---|
| jazda po alkoholu powyżej 0,0 promila | naruszenie zakazu, w praktyce zatrzymanie prawa jazdy | art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami |
| przekroczenie 12 punktów karnych | obowiązkowe szkolenie praktyczne za 500 zł, w ciągu 12 miesięcy | art. 91 ust. 6 i 7 |
| dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji | przedłużenie okresu próbnego o 2 lata | art. 92 ust. 1 |
| 20 punktów w pierwszym roku od wydania prawa jazdy | cofnięcie uprawnień | art. 103 ust. 1 pkt 3 |
| trzy wykroczenia lub przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji | cofnięcie uprawnień | art. 103 ust. 1 pkt 3 |
| cofnięcie uprawnień w okresie próbnym | nowy egzamin, a po nim okres próbny liczony od początku | art. 91 ust. 3 pkt 1 |
20 punktów w rok: cofnięcie prawa jazdy
Najwyższy próg to 20 punktów karnych w okresie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Po jego przekroczeniu starosta cofa uprawnienia. Ten sam skutek wywołuje stwierdzenie prawomocnymi rozstrzygnięciami, że kierowca w okresie próbnym popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzy wykroczenia z katalogu wskazanego w ustawie. Katalog obejmuje m.in. spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu, nieustąpienie pierwszeństwa, wyprzedzanie na przejściu dla pieszych, przekroczenie prędkości o ponad 30 km/h i naruszenia na przejazdach kolejowych.
Skala tego progu jest łatwa do niedoszacowania. Za przekroczenie prędkości o 31 do 40 km/h taryfikator przewiduje 9 punktów, za 41 do 50 km/h 11 punktów, a za wyprzedzanie na przejściu 15. Dwa takie wykroczenia i nowy kierowca jest przy 20 punktach. Osoba, której cofnięto uprawnienia w okresie próbnym, zdaje egzamin od nowa, a po odzyskaniu prawa jazdy okres próbny liczy się jeszcze raz od początku.
Czego w nowych przepisach nie ma
W tekstach o okresie próbnym wciąż krążą elementy z wersji uchwalonej w 2013 r.: limity 50 km/h w terenie zabudowanym, 80 km/h poza nim i 100 km/h na autostradzie oraz obowiązkowy zielony listek na szybie przez pierwsze 8 miesięcy. Tamte przepisy nigdy nie weszły w życie, bo ich start był uzależniony od systemu CEPiK 2.0, który latami się opóźniał. W nowym brzmieniu art. 91, które obowiązuje od września, nie ma ani osobnych limitów prędkości, ani zielonego listka. Obowiązują normalne limity, takie same jak dla wszystkich.
Nie ma też kursu reedukacyjnego w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego jako elementu okresu próbnego. Kurs reedukacyjny nadal istnieje w innym trybie, po przekroczeniu 24 punktów, ale to mechanizm dla wszystkich kierowców, nie tylko początkujących. Rzetelne zestawienie tego, co obowiązuje, a co jest mitem, warto sprawdzić w opracowaniu o zasadach, jakie niesie okres próbny prawa jazdy, bo w rozmowach na kursach wciąż powtarzane są dane sprzed dekady.
Co to zmienia dla osób, które dopiero zdają
Dla kandydata na kierowcę nowe przepisy nie zmieniają samego egzaminu. Teoria to nadal 32 pytania w 25 minut z progiem 68 z 74 punktów, a praktyka odbywa się na dotychczasowych zasadach. Zmienia się to, co dzieje się po odbiorze dokumentu: pierwsze dwa lata są na próbę i błędy kosztują więcej. Sensowne przygotowanie zaczyna się więc jeszcze przed egzaminem, od zrozumienia pierwszeństwa i znaków, a nie wyuczenia odpowiedzi. Kto chce sprawdzić, na ile realnie umie przepisy, może zrobić testy na prawo jazdy online na oficjalnych pytaniach z katalogu Ministerstwa Infrastruktury, w formie identycznej jak w WORD.
Warto też rozłożyć nerwy na czynniki pierwsze. Nowe konsekwencje nie dotyczą dnia egzaminu, tylko codziennej jazdy po nim, więc nie ma powodu, żeby dodatkowo obciążać sobie głowę przed wejściem na plac. Jak opanować stres przed egzaminem na prawo jazdy, opisywaliśmy osobno.
Koszty po drodze: szkolenie, ubezpieczenie, punkty
Okres próbny ma też wymiar finansowy, którego ustawa nie wylicza wprost. Szkolenie po 12 punktach to 500 zł z własnej kieszeni. Cofnięcie uprawnień oznacza powtórkę egzaminu, czyli kolejne opłaty za teorię i praktykę oraz zwykle dodatkowe godziny jazd. Do tego dochodzi ubezpieczenie: młody kierowca i tak płaci za OC najwięcej, a każda szkoda w okresie próbnym podnosi składkę na lata. Ile to realnie kosztuje, pokazywaliśmy w tekście o tym, ile kosztuje OC i AC w Polsce.
Jest jeszcze jeden koszt, o którym mówi się najmniej: czas. Wykroczenia w okresie próbnym są rozliczane po uprawomocnieniu, więc mandat przyjęty dzisiaj może uruchomić przedłużenie okresu próbnego za rok. Informacje o punktach i decyzjach starosty trafiają do aplikacji mObywatel, dlatego warto zaglądać tam regularnie, a nie dopiero po wezwaniu.
Najczęściej zadawane pytania o okres próbny dla nowych kierowców
Od kiedy obowiązuje okres próbny dla nowych kierowców?
Od 3 września 2026 r. Wynika to z art. 22 pkt 4 ustawy z 17 października 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1676), ogłoszonej 2 grudnia 2025 r., i z potwierdzenia rzecznika Ministerstwa Infrastruktury.
Czy okres próbny dotyczy osób, które zdały egzamin przed 3 września 2026 r.?
Nie. Ustawa nie zawiera przepisu obejmującego nim wcześniejszych kierowców, a ministerstwo potwierdziło, że osoby z prawem jazdy wydanym między marcem a sierpniem 2026 r. jeżdżą na dotychczasowych zasadach.
Ile trwa okres próbny?
2 lata dla osoby pełnoletniej, 3 lata dla kierowcy, który uzyskał prawo jazdy w wieku 17 lat, jednak nie dłużej niż do ukończenia 20 lat. Po dwóch wykroczeniach przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji starosta przedłuża go o kolejne 2 lata.
Czy w okresie próbnym są niższe limity prędkości?
Nie. Limity 50/80/100 km/h były w wersji przepisów z 2013 r., która nigdy nie weszła w życie. W obecnym art. 91 ich nie ma, podobnie jak zielonego listka.
Ile kosztuje szkolenie po przekroczeniu 12 punktów?
500 zł, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 19 sierpnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1118), płatne przez kierowcę. To około godziny zajęć praktycznych w ośrodku doskonalenia techniki jazdy, do zaliczenia w ciągu 12 miesięcy od naruszenia.
Kiedy nowy kierowca traci prawo jazdy?
Po przekroczeniu 20 punktów w pierwszym roku od wydania prawa jazdy albo gdy w okresie próbnym popełni przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia z katalogu ustawowego. Uprawnienia cofa starosta, a odzyskanie wymaga ponownego egzaminu.
Stan na wrzesień 2026 r. Źródła: ustawa z 17 października 2025 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1676; komunikat rzecznika Ministerstwa Infrastruktury z 27 lutego 2026 r.; rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 sierpnia 2026 r. w sprawie praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym, Dz.U. 2026 poz. 1118.
