Choć scenariusz ten wydaje się niemal niemożliwy, pytanie o to, co się stanie w przypadku remisu w wyborach prezydenckich, budzi uzasadnione zainteresowanie. W czasach rosnącej polaryzacji politycznej i wyrównanych wyników wyborów, warto wiedzieć, jak prawo reguluje taką sytuację – zwłaszcza gdy dwóch kandydatów w drugiej turze otrzyma dokładnie tyle samo głosów. Co się stanie gdy w wyborach będzie remis?
Co się stanie gdy w wyborach będzie remis? Brak jednoznacznych przepisów
Zarówno Konstytucja RP, jak i Kodeks wyborczy nie zawierają przepisu określającego, co należy zrobić w przypadku remisu w drugiej turze wyborów prezydenckich. To oznacza, że ewentualna sytuacja, w której dwóch kandydatów otrzyma identyczną liczbę głosów, nie została wprost przewidziana w obowiązującym porządku prawnym.
Zgodnie z artykułem 127 Konstytucji, szczegóły dotyczące wyborów prezydenckich powinny być uregulowane ustawą. Jednak Kodeks wyborczy, który tę ustawę stanowi, nie odnosi się w żadnym punkcie do przypadku remisu w drugiej turze. Co więcej, żadna instytucja państwowa nie dysponuje formalnie narzędziem do rozstrzygnięcia takiego remisu.
Potencjalne rozwiązania
W przypadku rzeczywistego remisu najprawdopodobniejsze są dwa scenariusze:
1. Powtórzenie drugiej tury wyborów
Sąd Najwyższy, który rozpatruje protesty wyborcze i stwierdza ważność wyborów, mógłby uznać, że wynik głosowania jest nierozstrzygnięty i zalecić powtórzenie drugiej tury. W takiej sytuacji ponownie zmierzyliby się ci sami kandydaci. Choć takie rozwiązanie nie jest literalnie zapisane w przepisach, byłoby ono najbliższe standardom demokratycznym.
2. Ustawowe doprecyzowanie sytuacji przez Sejm
Remis w wyborach prezydenckich mógłby zmusić ustawodawcę do pilnego przyjęcia nowelizacji przepisów, które jednoznacznie regulowałyby taką sytuację. Możliwe byłoby wprowadzenie dodatkowej dogrywki, losowania (choć to w przypadku wyborów prezydenckich byłoby kontrowersyjne), bądź innych rozwiązań prawnych.
Dotychczasowa praktyka
W historii III RP nigdy nie doszło do remisu w drugiej turze wyborów prezydenckich. Nawet w najbardziej wyrównanym pojedynku – w 2020 roku – różnica głosów pomiędzy Andrzejem Dudą a Rafałem Trzaskowskim wyniosła około 2,5 punktu procentowego. Mimo to, biorąc pod uwagę zmienność nastrojów społecznych i wysoką frekwencję wyborczą, nie można wykluczyć, że kiedyś taka sytuacja się wydarzy.
Potrzeba doprecyzowania prawa
Obecny stan prawny, w którym brak jest przepisów na wypadek remisu, budzi wątpliwości konstytucyjne i praktyczne. W systemie demokratycznym, w którym wybory są najważniejszym mechanizmem wyłaniania władzy, każda możliwość powinna być jasno uregulowana. Brak takiego zapisu może prowadzić do kryzysu politycznego i konstytucyjnego.
Podsumowanie
Remis w drugiej turze wyborów prezydenckich to sytuacja skrajnie rzadka, ale nie niemożliwa. Obowiązujące przepisy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co wtedy zrobić. W takiej sytuacji najprawdopodobniej doszłoby do powtórzenia głosowania lub pilnej interwencji ustawodawczej. To ważny sygnał, że polskie prawo wymaga doprecyzowania także w tak rzadkich, ale kluczowych przypadkach.
